JP Trust Learning
JP TRUST LEARNINGMomentum Research · Factor Health
Factor Decay · Rank IC · 30-Year Audit

สัญญาณที่ใช้มา 30 ปี
"เสื่อม" หรือยัง?

คำถามที่นักลงทุนเชิงระบบทุกคนควรถามกลยุทธ์ของตัวเอง — และเป็นคำถามที่ตอบด้วยความรู้สึกไม่ได้ ต้องตอบด้วยตัวเลข เราจึงจับสัญญาณโมเมนตัม 6 เดือนของเราขึ้นเขียง วัดด้วยวิธีเดียวกับที่โต๊ะ quant ระดับสถาบันใช้ แล้วเปิดผลทั้งหมดในบทความนี้ รวมถึงทศวรรษที่สัญญาณ "หลับ" ไปเฉยๆ

รอบที่วัด
236
รอบ rebalance ตลอด ก.ค. 1996 – 2026 ครอบทั้งดอทคอม, 2008, โควิด และปี 2022
Mean IC
+0.033
ค่าเฉลี่ยตลอด 30 ปี — และ 5 ปีล่าสุดพุ่งขึ้นเป็น +0.099 สูงสุดในประวัติการวัด
ผู้ท้าชิง
5
จับ factor ที่ใช้อยู่ ชนกับสูตรปรับปรุงจากงานวิชาการอีก 4 แบบ บนเงื่อนไขเดียวกันเป๊ะ

เผยแพร่ กรกฎาคม 2026 · ความยาว ~12 นาที · หมวด Momentum Research

01 · ปัญหา

Factor Decay — เมื่อสูตรที่เคยได้ผล ค่อยๆ หมดฤทธิ์

ทุกกลยุทธ์ลงทุนเชิงระบบสร้างอยู่บนสมมติฐานเดียวกัน: รูปแบบที่เคยเกิดในอดีต จะยังเกิดต่อในอนาคต แต่ตลาดเป็นสิ่งมีชีวิต — เมื่อคนรู้จักสูตรมากขึ้น เงินไหลเข้าไปใช้สูตรเดียวกันมากขึ้น ความได้เปรียบก็ถูกเฉือนบางลงเรื่อยๆ ปรากฏการณ์นี้มีชื่อเรียกในวงการว่า factor decay (การเสื่อมของปัจจัยทำกำไร)

เรื่องนี้ไม่ใช่ทฤษฎีเลื่อนลอย — งานวิจัยของ McLean & Pontiff (2016) ตรวจสอบสัญญาณทำกำไร 97 แบบที่เคยตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ แล้วพบว่าโดยเฉลี่ย ผลตอบแทนส่วนเกินหดหายไปกว่าครึ่งหลังงานวิจัยถูกเผยแพร่ เหตุผลตรงไปตรงมา: พอสูตรกลายเป็นความรู้สาธารณะ ทุกคนก็แห่ใช้จนราคาสะท้อนไปหมดก่อนใครจะได้กำไร

สัญญาณโมเมนตัม (ซื้อหุ้นที่แข็งแรงสุดในช่วงที่ผ่านมา) เป็นหนึ่งใน factor ที่เก่าแก่ที่สุด — Jegadeesh & Titman ตีพิมพ์ไว้ตั้งแต่ปี 1993 ผ่านมากว่าสามทศวรรษ คำถามจึงหนีไม่พ้น: สัญญาณตัวนี้ยังมีชีวิตอยู่ไหม หรือเรากำลังขับรถด้วยแผนที่เก่า?

ทำไมคำถามนี้สำคัญกับนักลงทุนรายบุคคล

เพราะคำตอบตรงข้ามกันสองแบบ นำไปสู่การกระทำตรงข้ามกันสองอย่าง — ถ้าสัญญาณเสื่อมจริง การถือกลยุทธ์ต่อคือการเผาเงินช้าๆ แต่ถ้าสัญญาณยังดีแล้วเราเลิกใช้เพราะเจอช่วงขาดทุนชั่วคราว นั่นคือการทิ้งของดีตอนราคาถูกที่สุด การ "รู้สึกเอา" แยกสองกรณีนี้ไม่ออก — มีแต่การวัดเท่านั้นที่แยกได้

02 · เครื่องมือวัด

Rank IC — ให้คะแนน "หมอดู" ทุกครั้งที่ทำนาย

หัวใจของการวัดครั้งนี้คือค่าที่โต๊ะ quant เรียกว่า Information Coefficient (IC) ฟังดูขลัง แต่แนวคิดง่ายมาก: ทุกครั้งที่ระบบจัดอันดับหุ้น ให้ถือว่านั่นคือ "คำทำนาย" — แล้วอีก 6 เดือนถัดมา ค่อยกลับมาตรวจข้อสอบว่าอันดับที่จัดไว้ ตรงกับผลตอบแทนจริงแค่ไหน

Rank IC
อันดับที่จัด vs ผลจริง
วัดความสัมพันธ์ (Spearman correlation) ระหว่างอันดับที่ระบบให้หุ้นทุกตัวใน universe กับผลตอบแทนจริง 6 เดือนถัดไป — ค่า +1 คือทำนายเป๊ะทุกตัว, 0 คือมั่วเท่าโยนเหรียญ, ติดลบคือทำนายกลับด้าน สำหรับ factor รายเดือน ค่าเฉลี่ยระดับ +0.02 ถึง +0.05 ถือว่า "มีของจริง" ในเกณฑ์วิชาการ
Rolling Alpha
ส่วนเกินเทียบตลาด ย้อนหลัง 60 เดือน
ผลตอบแทนส่วนที่ชนะ SPY เฉลี่ยแบบเลื่อนหน้าต่างไปเรื่อยๆ — ถ้า factor กำลัง decay เส้นนี้จะไหลลงเข้าหาศูนย์อย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่แค่แกว่งขึ้นลง
IC Trend
ความชันของ IC ต่อทศวรรษ
ลากเส้นแนวโน้มผ่านค่า IC ทั้ง 236 จุด — ถ้าติดลบชัดเจน คือหลักฐานเชิงสถิติของการเสื่อม ถ้าแบนราบ คือสัญญาณยังคงตัว

กติกาที่ทำให้ผลเชื่อถือได้

ตรวจทั้ง universe ไม่ใช่แค่ตัวที่ซื้อ

IC แต่ละรอบคำนวณจากหุ้นทุกตัวที่มีข้อมูลครบ ณ วันนั้น (หลายร้อยตัวต่อรอบ) ไม่ใช่แค่ 10 ตัวบนสุดที่กลยุทธ์เลือกจริง — เพื่อวัดคุณภาพของ "การจัดอันดับทั้งแถว" ไม่ใช่แค่โชคของหัวแถว

ไม่มีการแอบดูอนาคต

อันดับทุกรอบคำนวณจากข้อมูลถึงวันก่อน rebalance เท่านั้น แล้วจึงวัดกับผลตอบแทน 6 เดือนถัดจากนั้น — ลำดับเวลาเหมือนการลงทุนจริงทุกประการ

รอบที่ข้อมูลไม่ครบ ถูกตัดทิ้ง

รอบท้ายๆ ที่ยังไม่มีผลตอบแทน forward ครบ 6 เดือน จะไม่ถูกนับ — ไม่มีการเดาผลที่ยังมาไม่ถึง

เงื่อนไขเดียวกันทุกการเปรียบเทียบ

เมื่อจับหลาย factor มาแข่งกัน ทุกตัววัดบนวัน rebalance ชุดเดียวกันและหน้าต่าง forward เดียวกันเป๊ะ — ไม่มีใครได้เปรียบจากช่วงเวลาที่ต่างกัน

หน้าเครื่องมือ Factor Health แสดง Mean IC +0.033, IC 5 ปีล่าสุด +0.099, Hit Rate 60% และกราฟ Rolling Alpha
หน้าเครื่องมือ Factor Health ที่เราสร้างขึ้นเพื่อการวัดครั้งนี้ — ตัวเลขหลัก 4 ค่า และกราฟ Rolling Alpha ตลอด 30 ปี
03 · ผลการวัด

คำตอบ: ไม่เสื่อม — และ 5 ปีล่าสุดแรงที่สุดที่เคยวัดได้

ตัวเลขหลักสามค่าตอบคำถามใหญ่ได้ในย่อหน้าเดียว: Mean IC ตลอด 30 ปีอยู่ที่ +0.033 — กลางช่วง "มีของจริง" ตามเกณฑ์วิชาการพอดี · เส้นแนวโน้ม IC ต่อทศวรรษอยู่ที่ −0.004 — แบนจนแทบเป็นเส้นตรง ไม่มีหลักฐานการเสื่อมเชิงสถิติ · และที่เหนือความคาดหมาย: IC เฉลี่ย 5 ปีล่าสุดพุ่งขึ้นถึง +0.099 — สูงกว่าค่าเฉลี่ยตลอดกาลสามเท่า

สัญญาณอายุ 30 ปี ไม่ได้กำลังจะตาย —
มันกำลังอยู่ในช่วงฟอร์มดีที่สุดช่วงหนึ่งของชีวิต

Hit Rate อยู่ที่ 60% — แปลว่าใน 10 รอบ rebalance อันดับที่จัดไว้ "ทำนายถูกทาง" ราว 6 รอบ อีก 4 รอบไม่ช่วยหรือชี้ผิด ตัวเลขนี้สำคัญต่อการตั้งความคาดหวัง: โมเมนตัมไม่ใช่สัญญาณที่ถูกทุกเดือน มันคือสัญญาณที่ถูกบ่อยกว่าผิด และเวลาถูก มักถูกก้อนใหญ่

กราฟ Rank IC รายรอบ rebalance ตลอด 30 ปี แท่งเขียวแดงพร้อมเส้นค่าเฉลี่ยเคลื่อนที่ และตารางแยกทศวรรษ
Rank IC ทุกรอบ rebalance — แท่งเขียว = รอบที่อันดับทำนายถูกทาง แท่งแดง = รอบที่ชี้ผิด เส้นเข้ม = ค่าเฉลี่ยเคลื่อนที่ 12 รอบ สังเกตช่วงขวาสุดที่เส้นไต่ขึ้นต่อเนื่อง

แยกดูรายทศวรรษ — เห็นทั้งช่วงรุ่งและช่วงหลับ

ช่วงเวลาCAGR กลยุทธ์CAGR SPYAlphaSharpeMaxDDคุณภาพสัญญาณ (IC)
2539–2548 ⚠️+43.6%+8.7%+34.9%1.21−40.9%+0.058 (70 รอบ)
2549–2558+18.4%+7.1%+11.4%0.80−54.0%≈ 0 (74 รอบ)
2559–2569+48.9%+15.6%+33.3%1.47−22.9%บวกชัดเจน (92 รอบ)
⚠️ ตัวเลขช่วง 2539–2548 มี survivorship bias — อ่านหัวข้อ "ข้อจำกัด" ท้ายบทความก่อนนำไปอ้างอิง · Alpha = ส่วนต่าง CAGR เทียบ SPY · Sharpe คำนวณจากผลตอบแทนรายเดือน · ปีเป็นพุทธศักราช

← เลื่อนตารางในแนวนอนได้ →

แถวที่ควรใช้เป็นหลักในการตัดสินคือทศวรรษล่าสุด (2559–2569) — เพราะเป็นช่วงที่ข้อมูลสะอาดที่สุด: Alpha +33.3% ต่อปี, Sharpe 1.47, ขาดทุนลึกสุดเพียง −22.9% และคุณภาพสัญญาณเป็นบวกต่อเนื่องจาก 92 รอบวัด แต่แถวที่สอนบทเรียนแพงที่สุดกลับเป็นแถวกลาง — ทศวรรษที่สัญญาณดับไปทั้งสิบปี

04 · บทเรียนสำคัญที่สุด

ทศวรรษที่เข็มทิศเสีย — แต่เรือไม่จม

ช่วง 2549–2558 (2006–2015) ค่า IC เฉลี่ยของสัญญาณอยู่ที่แทบศูนย์พอดี — สิบปีเต็มที่การจัดอันดับหุ้นแทบไม่ได้ทำนายอะไรเลย ครอบทั้งวิกฤต 2008 และปรากฏการณ์ "momentum crash" ปี 2009 ที่หุ้นซึ่งเคยร่วงแรงสุดกลับเด้งแรงสุด สวนทางกับสัญญาณทุกประการ วงการ quant เรียกช่วงนี้ว่า lost decade ของโมเมนตัม

แต่ตัวเลขที่อยู่ข้างกันในตารางกลับบอกว่า กลยุทธ์ยังสร้าง Alpha ได้ +11.4% ต่อปีตลอดทศวรรษเดียวกัน — สัญญาณดับ แต่ผลตอบแทนส่วนเกินไม่ดับ สองตัวเลขนี้ดูขัดแย้งกัน จนกว่าจะเข้าใจว่ามันวัดคนละสิ่ง

เข็มทิศ — สัญญาณ
สิ่งที่ IC วัด: ความแม่นของการชี้ทาง

IC เฉลี่ยความแม่นของอันดับหุ้นทั้งแถวหลายร้อยตัว — แต่พอร์ตจริงกินจากแค่ 10 ตัวบนสุด ต่อให้อันดับ 50–450 มั่วหมดจนลาก IC ลงศูนย์ ถ้าหัวแถวยังพอเลือกหุ้นที่ไม่เน่าได้ พอร์ตก็ยังเดินต่อ

และผลตอบแทนโมเมนตัมมีธรรมชาติเบ้ขวา — ตัวที่ถูกวิ่งได้ไม่มีเพดาน ตัวที่ผิดเจ็บจำกัด รอบเดียวที่จับถูกตัวใหญ่ ชดเชยรอบมั่วได้หลายรอบ

ตัวเรือ — โครงสร้าง
สิ่งที่พยุงพอร์ต: วินัยที่ไม่พึ่งความแม่น

เงินแบ่ง 6 ก้อนสลับเดือนกัน — เดือนที่สัญญาณพลาดหนัก ทำร้ายได้แค่ก้อนเดียว อีกห้าก้อนเข้าตลาดคนละจังหวะ เจอคนละสภาพ

ถือครบกำหนดเสมอ — ปี 2008 พอร์ตร่วงตามตลาด แต่ระบบไม่ panic sell ครบกำหนดก็ขาย เปิดรอบใหม่ทันที ก้อนที่เปิดตรงก้นเหว 2009 กลายเป็นตัวทำกำไรก้อนโตตอนตลาดฟื้น — จังหวะที่นักลงทุนมือเปล่าส่วนใหญ่หนีออกไปแล้วไม่กล้ากลับ

ทุกรอบเดิมพันเท่ากัน — ไม่มีการทุ่มเงินเพิ่มตอน "มั่นใจ" ความเสียหายจากการตัดสินใจผิดหนึ่งครั้ง ถูกล็อกไว้ที่ 1/6 ของพอร์ตเสมอ

Alpha ของทศวรรษที่เข็มทิศเสีย
คือรางวัลของการ "แค่ไม่จม แล้วอยู่ในน้ำต่อ"

นี่คือความจริงที่เราคิดว่านักลงทุนควรได้ยินตรงๆ ก่อนใช้กลยุทธ์เชิงระบบใดๆ: จะมีช่วงหลายปีที่สัญญาณเงียบ — และสิ่งที่พาพอร์ตข้ามช่วงนั้นไม่ใช่ความแม่นของสูตร แต่คือโครงสร้างที่ออกแบบให้รอดจนถึงวันที่สัญญาณกลับมา ทศวรรษล่าสุดที่ IC ฟื้นเป็นบวกชัดเจน คือผลตอบแทนของเรือที่ยังลอยอยู่ตอนลมกลับมา

05 · จับแชมป์ชนผู้ท้าชิง

แข่ง 5 factor — สูตรปรับปรุงจากตำรา ชนะของเดิมไหม?

รู้ว่าสัญญาณยังดีแล้ว คำถามถัดมาคือ มีสูตรที่ดีกว่านี้ไหม งานวิชาการสามทศวรรษเสนอวิธี "ปรุง" โมเมนตัมไว้หลายตำรับ เราเลือก 4 ตำรับที่อ้างอิงบ่อยที่สุดมาแข่งกับสูตรที่ใช้อยู่ บนเงื่อนไขเหมือนกันทุกจุด:

แชมป์เก่า · LB6
ผลตอบแทน 6 เดือนดิบๆ
สูตรที่ใช้อยู่ — เรียบง่ายที่สุดในห้าตัว: หุ้นตัวไหนให้ผลตอบแทน 6 เดือนสูงสุด อันดับดีสุด จบ
ผู้ท้าชิง 1 · 6-1 Skip
ข้ามเดือนล่าสุด
ตำรับคลาสสิกจากงานวิจัยยุค 90: วัด 6 เดือนแต่ตัดเดือนล่าสุดทิ้ง เพื่อหลบแรงดีดกลับระยะสั้น (short-term reversal)
ผู้ท้าชิง 2 · 52W High
ใกล้จุดสูงสุด 52 สัปดาห์
ไม่วัดผลตอบแทน แต่วัดว่าราคาปัจจุบันอยู่ใกล้ยอด 1 ปีแค่ไหน — ตำรับที่งานวิจัยเคยพบว่าทนช่วงตลาดผันผวนได้ดีกว่า
ผู้ท้าชิง 3 · FIP
โมเมนตัมแบบ "ขึ้นเนียน"
ตำรับ frog-in-the-pan (2014): หุ้นที่ขึ้นทีละนิดทุกวันแบบเดินบันได ควรชนะหุ้นที่พุ่งจากข่าวก้อนเดียว — ผสมอันดับผลตอบแทนกับอันดับความสม่ำเสมอ 50/50
ผู้ท้าชิง 4 · Vol-Adj
ผลตอบแทนหารความผันผวน
หุ้นขึ้น 40% แบบนิ่งๆ ได้อันดับดีกว่าหุ้นขึ้น 50% แบบเหวี่ยงรายวัน — ตำรับสาย risk-adjusted ที่งานวิจัยหลังปี 2010 ยกให้เป็นม้ามืด
กราฟเส้น Rank IC เฉลี่ยเคลื่อนที่ของ 5 factors ซ้อนกันตลอด 30 ปี พร้อมตารางผล Mean IC
IC เฉลี่ยเคลื่อนที่ของทั้ง 5 factor ซ้อนบนแกนเดียวกัน — สี่เส้นวิ่งกอดกันเกือบตลอด มีเพียงเส้นเขียว (52W High) ที่เดินคนละจังหวะ
ตารางผลการแข่ง 5 factors แยกรายทศวรรษ ช่องผู้ชนะไฮไลต์สีเขียว
ตารางผลแยกรายช่วง — ช่องไฮไลต์เขียวคือผู้ชนะของคอลัมน์นั้น
FactorMean IC ทั้งหมด2539–2548 ⚠️2549–25582559–25695 ปีล่าสุดHit Rate
LB6 (ที่ใช้อยู่)+0.048+0.070+0.019+0.055+0.09966%
6-1 Skip+0.046+0.070+0.018+0.050+0.09767%
52W High+0.009+0.028+0.004−0.001+0.05253%
FIP+0.034+0.048+0.006+0.046+0.10161%
Vol-Adj+0.041+0.067+0.009+0.046+0.10364%
ทุก factor วัดแบบ "เพียวๆ" บนวัน rebalance ชุดเดียวกัน + ผลตอบแทน forward 6 เดือนหน้าต่างเดียวกันทุกจุด · ตัวหนาเขียว = ผู้ชนะของคอลัมน์ · ปีเป็นพุทธศักราช

← เลื่อนตารางในแนวนอนได้ →

อ่านผล: แชมป์เก่าป้องกันตำแหน่ง 4 จาก 5 คอลัมน์

ข้อสรุปของการแข่ง

การปรุงเพิ่มทุกตำรับ — ข้ามเดือน, ถ่วงความเนียน, หารด้วยความผันผวน — จ่ายต้นทุนความซับซ้อนเพิ่ม แต่ได้ผลตอบแทนกลับมาเป็นศูนย์หรือติดลบ บน universe และช่วงเวลาที่เราวัด สูตรที่เรียบง่ายที่สุดคือสูตรที่แข็งแรงที่สุด — และตอนนี้ความเรียบง่ายนั้นไม่ใช่ความเรียบง่ายเพราะไม่เคยลองอย่างอื่น แต่คือความเรียบง่ายที่ผ่านการพิสูจน์กับผู้ท้าชิง 4 ราย 236 รอบ 30 ปี

06 · ข้อจำกัด

สิ่งที่ตัวเลขชุดนี้ยังตอบไม่ได้ — อ่านก่อนนำไปอ้างอิง

Survivorship Bias ช่วง 2539–2548

ข้อมูลช่วงแรกของชุดทดสอบครอบคลุมหุ้นได้ราวครึ่งเดียวของ universe จริง (หุ้นที่ล้มหายไปจำนวนมากไม่มีข้อมูลเหลือ) เราประเมินว่าตัวเลขผลตอบแทนช่วงนั้นสูงเกินจริงราว 2–4% ต่อปี — ดังนั้น Alpha +34.9% ของทศวรรษแรกห้ามนำไปอ้างอิงเป็นตัวเลขคาดหวัง และการที่กราฟช่วงต้น "ดูดีผิดปกติ" ยังทำให้แนวโน้มระยะยาวดูเหมือน decay แรงกว่าความเป็นจริงด้วย ช่วงที่ข้อมูลเชื่อถือได้คือปี 2549 เป็นต้นไป

สรุปให้จำ

วันที่สูตรแม่น — โครงสร้างช่วยให้ได้กำไรเต็มเม็ด
วันที่สูตรพลาด — โครงสร้างช่วยให้เจ็บแค่หนึ่งในหก
30 ปีพิสูจน์แล้วว่า ข้อหลังสำคัญกว่า

Subscribe at jptrustlearning.com ทดสอบกลยุทธ์ด้วยตัวเองได้ในห้องทดลอง พร้อม trade log เต็มทุกรอบ

การลงทุนมีความเสี่ยง · เนื้อหาเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน · ผลในอดีตไม่ได้การันตีผลในอนาคต
ค่า IC คำนวณด้วย Spearman rank correlation ระหว่างอันดับสัญญาณ ณ วันก่อน rebalance กับผลตอบแทนจริง 6 เดือนถัดไปของหุ้นทุกตัวใน universe ที่มีข้อมูลครบ · ข้อมูลราคาและปริมาณการซื้อขายรายวันของหุ้นในดัชนี S&P 500 ระหว่าง ก.ค. 1996 ถึง ก.ค. 2026 รวมหุ้นที่ถูกถอดออกจากตลาดเท่าที่มีข้อมูล · โปรดอ่านหมายเหตุข้อจำกัดของชุดข้อมูลในหัวข้อ 06 ประกอบ
เรียบเรียงโดย JP Trust Learning